Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch (VHTTDL) Quảng Bình đang thực hiện công việc vô tiền khoáng hậu khi cho tôn tạo mộ người mở cõi phương Nam - Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh nhưng không thông qua ý kiến đến dòng tộc Nguyễn Hữu. Một áo quan bằng đá dã được trùm lên ngôi mộ của ngài khiến nhiều người trong dòng tộc không bằng lòng.
Mộ thanh tao biến thành mộ đá
Là hậu duệ trực hệ đời thứ 10, đồng thời là người coi sóc đền thờ, cúng giỗ mộ phần cho Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650-1700), ông Nguyễn Hữu Tiến (62 tuổi, ngụ làng Đại Phúc, xã Vạn Ninh, huyện Quảng Ninh) cho biết: “Năm 2012, Sở VHTTDL Quảng Bình tiến hành trùng tu khu lăng mộ này. Khi động thổ, khởi công phía đơn vị thi công và Sở VHTTDL không hề hỏi ý kiến tôi cũng như người trong dòng tộc Nguyễn Hữu. Chúng tôi là người trực tiếp thờ tự, cúng giỗ, chăm sóc mồ mả nhưng chưa một lần sở VHTTDL hỏi ý kiến về quy cách làm mộ mới và khi động thổ hậu duệ không biết nên rất đau buồn”.
Khu mộ trước khi trùng tu 
Hôm chúng tôi đến, công trường trùng tu khu lăng mộ ngổn ngang gạch đá. Toàn bộ khu vực I của mộ bị biến dạng hoàn toàn so với trước đó. Trước đây, khu lăng mộ của Lễ Thành Hầu hết sức thanh tao, mộ có hình ô vuông, bên ngoài lát đá hoa cương, ở giữa rải sỏi theo đúng phong tục địa phương, hai bên có hai cây hoa đại giản dị.
Nấm mộ người mở cõi phương Nam 
Nay, toàn bộ những cây hoa đại đã bị dời đi đâu không rõ, hàng đá hoa cương cũng bị đập bỏ, bia mộ bị đưa ra phía sau khu vực xây dựng. Đặt lên trung tâm mộ là một quan đá nặng nề, phía trên đơn vị thi công chừa ra một lổ thông linh nhỏ như chén trà. Ông Nguyễn Hữu Tiến bức xúc: “Quan đá này quá nặng nề, ngày trước thanh tao, mát mẻ, ngày nay làm ri (vầy) thì chẳng khác nào nhốt cả tinh thần mất rồi”.
Lãnh đạo sở nói gì?
Trao đổi với chúng tôi, ông Lương Văn Luyến, Giám đốc sở VHTTDL Quảng Bình cho biết, việc thực hiện dự án tôn tạo lăng mộ cụ Nguyễn Hữu Cảnh có từ thời giám đốc trước, ông là người kế thừa và triển khai. Dự án này có tổng mức đầu tư 19 tỷ đồng từ nguồn vốn trung ương. Đề cập đến vấn đề không hỏi ý kiến hậu duệ và họ tộc Nguyễn Hữu khi khởi công, ông Luyến cho biết:
“Cái đó cũng lâu rồi nên không biết, nhưng cũng có tham khảo!”. Tuy nhiên, đại diện phía dòng họ Nguyễn Hữu ở Vạn Ninh nói một lần nữa khẳng định với chúng tôi là không có chuyện đó, không hề hề được tham gia bất cứ việc gì. Ông Tiến cho biết thêm là ông cũng không được ai hỏi gì, cũng không được ký tá bất cứ văn bản nào về đại diện gia đình.
Mộ đã được "trùm" đá lên trên "Không biết Tộc Họ Nguyễn Hữu nhà ta từ nay còn phát về đường văn quan võ tướng nữa hay không?" . Chúng tôi rất cần ủy ban nhân dân tỉnh quảng bình phối hợp gấp để hoàn thiện, và dòng tổ nguyễn hữu chúng tôi phải lo sợ vì dòng họ Nguyễn rất coi trọng về âm phần. 
Khi PV cho biết đại diện dòng họ Nguyễn Hữu cho biết đã không được mời dự lễ khởi công, cũng như không được thông báo việc trùng tu, ông Luyến lại khẳng định có mời, nhưng ông không đưa ra danh sách cụ thể mời ai và như thế nào.
Về quyết định “trùm” quan đá nặng hàng tấn lên mộ, ông Luyến cho biết, nếu gia đình có ý kiến, cơ quan này sẽ đề nghị lên Bộ VHTTDL sửa lại, sẽ bổ sung thêm khu vực nấm đất thanh thoát đúng như mong muốn của dòng tộc.
Toàn thể bà con Tộc Nguyễn Hữu cả nước cùng Chú Nguyễn Hữu Tiến (sở tại) thẫn thờ vì cách người ta tôn tạo mộ cụ tổ của chúng ta. 
Theo ông Lương Văn Luyến, công trình trùng tu tôn tạo khu vực lăng mộ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh do Sở VHTTDL Quảng Bình làm chủ đầu tư, Bộ VHTTDL có thỏa thuận đồng ý và đã được UBND tỉnh Quảng Bình phê duyệt.
Trở lại với việc, Sở VHTTDL tỉnh Quảng Bình chủ trương trùng tu bằng hình thức dùng hàng tấn đá "đè" lên mộ Lễ Thành Hầu, theo chúng tôi cần phải xem xét lại. Bởi theo luật di sản, di tích lịch sử quốc gia, khi tiến hành trùng tu tôn tạo thì khu vực I cần phải bảo vệ nghiêm nghặt, ít tác động, nhưng thực tế, mồ mả của người mở cõi phương Nam đã bị biến dạng hoàn toàn. Những tiểu khê lưu thủy vốn thanh tao bình dị đã bị đào xới. Ngoài việc mất đi bản chất của một khu di tích ra, việc làm này còn ảnh hưởng đến con cháu trực hệ dòng họ của vị Khai Quốc Công Thần này.
Năm 1995 khi tìm ra được mộ Lễ Thành Hầu Nguyễn Hữu Cảnh, lúc đó ông Tiến thông báo cho lãnh đạo tỉnh Quảng Bình. Đại diện của tỉnh và GS sử học Trần Quốc Vượng đã đến đọc bia. 
Về mặt tâm linh, GS Vượng khẳng định đây là mộ kết, việc xây dựng không nên tác động khu vực mộ, phải để phần đất sỏi thanh tao để bản quán, để đất nước được hộ vệ bởi tinh thần tướng quân mở cõi. Nhà văn Sơn Nam khi ra thăm mộ cũng có ý kiến tương tự. Sở Văn Hóa tỉnh Quảng Bình lúc đó đã chi hơn 1 tỷ đồng trùng tu nhưng tôn trọng ý các nhà sử học, nhà văn hóa. Nay mộ của người mở cõi đã bị biến dạng đến không nhận ra.

Theo Quốc Nam
TM/ TỘC NGUYỄN HỮU CẢ NƯỚC 
THUỘC PHÒNG TĨNH QUỐC CÔNG NGUYỄN HỮU DẬT
NGUYỄN HỮU BẢO NAM - Tel: 01633 1800 39 - Email: khoinguyenduong@gmail.com
Tất cả Mộ và Lăng Miếu Tổ Tiên nhà chúng tôi  từ Kinh Bắc - Ninh Bình - Thanh Hóa - Nghệ An - Hà Tĩnh - Huế -  Quảng Trị - Quảng Nam - Quảng Bình và Hiện Nay cả ở Khánh Hòa, Vũng Tàu, Tp.HCM, Bình Phước xưa nay vốn giản dị . việc làm của các cấp chính quyền là tốt nhưng trong lúc tiến hành không có ý kiến với con cháu của ngài mà tự ý làm thay đổi khu di tích là không được. việc chúng tôi lo sợ thứ nhất là tâm linh, thứ hai là làm sai với chỉ thị của Bộ Văn Hóa cũng như làm ảnh hưởng hư hại khu di tích. "Lợi bất gặp hại"